Een interessante uitspraak deze week door de rechtbank Rotterdam in een zaak die ging over het portretrecht van een mevrouw. Met name de vastgestelde schadevergoeding vanwege portretrecht is lezenswaardig. De fotograaf had foto’s van mevrouw gemaakt die enigszins pikant waren. De fotograaf publiceerde de foto’s op zijn website en sociale media, waarna de vrouw een schadevergoeding vorderde vanwege inbreuk op haar portretrecht.

Juridisch kader

In beginsel is de persoon die een foto maakt de auteursrechthebbende op van de betreffende foto. De fotograaf heeft dus het auteursrecht op de gemaakt foto’s. De persoon die geportretteerd wordt heeft echter een portretrecht, waarmee op grond van de Auteurswet de auteursrechthebbende niet het recht heeft om zonder toestemming van de geportretteerde, de foto’s  te openbaren. De fotograaf had dus toestemming nodig om de foto’s waarop de vrouw herkenbaar te zien is, te openbaren/publiceren op bijvoorbeeld zijn website.

Feiten

Het bruidspaar heeft gekozen voor een pikante ‘boudoir’ fotoshoot. Bij een dergelijke fotoshoot poseert men in lingerie en is men dus niet geheel bedekt door kleding. Na de bruiloft heeft fotograaf conform Artikel 20 Auteurswet om toestemming gevraagd voor het publiceren van de foto’s op zijn website ter promotie van zijn werkzaamheden.

De vrouw heeft aangegeven dat haar vriend liever niet had dat zij herkenbaar in beeld kwam. Daarop selecteerde zij enkele foto’s waarop zij niet herkenbaar was en gaf aan dat de fotograaf die foto’s op zijn website mocht tonen. Twee jaar later constateert de vrouw dat de fotograaf circa vijf foto’s heeft geplaatst waarop zij herkenbaar is en/of zij geen toestemming had verleend voor het plaatsen van die foto’s. De fotograaf maakt € 99,- over ter compensatie, maar dat is voor de vrouw niet genoeg.

Rechtbank

De vrouw verzoekt de rechtbank om de fotograaf te veroordelen tot het betalen van € 2700,- aan schadevergoeding, met daarnaast een veroordeling in de proceskosten. De fotograaf verweert zich met de stelling dat er minder foto’s gepubliceerd zijn dan de vrouw stelt en dat de foto’s niet op de homepage stonden. Dit zijn verweren die men vaak terugziet als het gaat om de hoogte van de schadevergoeding bij auteursrechteninbreuken. De rechtbank overweegt echter dat de eerste vraag die voorligt is of er onrechtmatig gehandeld is door de fotograaf jegens de vrouw. De rechtbank meent dat er sprake is van een onrechtmatige daad van de fotograaf.

Herkenbaarheid geportretteerde

Het verweer van de fotograaf dat de vrouw niet op iedere foto even herkenbaar is, maakt voor de rechtbank ook geen verschil als het gaat om het onrechtmatige karakter. De rechtbank verwijst daarvoor naar de bekende uitspraak van de Hoge Raad (Naturistengids), waaruit volgt dat (gedeeltelijke) onherkenbaarheid van de geportretteerde er niet aan in de weg hoeft te staan dat de betreffende persoon geïdentificeerd wordt.

Het feit dat de vrouw niet steeds heel gemakkelijk herkenbaar is aan haar gezicht, doet dan ook niet af aan het feit dat zij voor sommige personen wel herkenbaar zal zijn. Dit heeft mogelijk tot gevolg dat minder mensen haar direct zullen herkennen op de foto’s, maar dit doet niet af aan het feit dat er inbreuk is gemaakt op de portretrechten van de vrouw.

Schadevergoeding

Met name interessant in dit soort zaken is de hoogte van de schadevergoeding. Doorgaans worden portretrechten claim pas financieel ‘interessant’ indien het gaat om het gebruik van het portret van een bekend persoon. De schade die een BN’er lijdt in geval van portretrechten schennis is vaak hoog, simpelweg omdat het verkopen van hun portretrechten onderdeel van hun verdienmodel is.

Voor de vrouw in deze zaak is het aantonen van de schade veel moeilijker. De vrouw zoekt daarom aansluiting bij de tarieven van de Stichting Foto Anoniem. Deze richtlijn gaat echter over de tarieven die kunnen gelden als uitgangspunt bij auteursrechteninbreuken en niet bij deze portretrechteninbreuk, zo stelt de rechter m.i. terecht.

De door de fotograaf betaalde € 99,- ziet de rechter eveneens niet als redelijke schadevergoeding. Het feit dat de fotograaf slechts € 99,- verdiend heeft met de boudoir fotoshoot, doet daar niets aan af. De rechtbank overweegt dat het karakter van de fotoshoot, die veel explicieter is dan een normaal portretfoto, ingrijpendere gevolgen heeft voor de vrouw. Ook het feit dat de fotograaf, ondanks de expliciete instructies van de vrouw, de gewraakte foto’s heeft gepubliceerd weegt voor de rechtbank mee.

De rechtbank vervolgt dat het publiceren van de foto’s op de website én social media een groot bereik van de foto’s veroorzaakt. Nu de foto’s ook voor eenieder toegankelijk zijn, is de kans groot dat men de foto’s heeft opgeslagen en via andere kanalen verder verspreid zullen worden. De onzekerheid die dit veroorzaakt bij de vrouw is eveneens een factor die de rechtbank meeweegt.

Uiteindelijk schat de rechtbank de schade ex aequo et bono op € 1500,-. De reeds betaalde € 99,- gaat daar nog vanaf. Ook krijgt de vrouw haar proceskosten vergoed en de wettelijke rente dient door de fotograaf betaald te worden.

Conclusie

Het vorderen van schadevergoeding vanwege de inbreuk op portretrecht is financieel gezien vaak niet de moeite waard. De hoogte van de schade is moeilijk te bewijzen en worden dan ook doorgaans laag vastgesteld. In deze zaak is er sprake van een flagrante schending van de gemaakte afspraken, terwijl het intieme foto’s betreft van een vrouw. In dat licht is de schadevergoeding van € 1500,- relatief laag. Het toont dan ook aan dat een ‘normale’ schending van portretrechten doorgaans nog minder zal opleveren.