Kort antwoordNegeer een uitnodiging voor een verhoor door de KMar niet. Vraag direct in welke hoedanigheid u wordt gehoord, als verdachte of als getuige, wat de verdenking of het onderwerp is, en of het gaat om een vrijwillige afspraak of een bevel om te verschijnen. Bewaar de uitnodiging en bespreek die vooraf met een advocaat, zeker als u als verdachte wordt gehoord.

Eerst duidelijk krijgen: waarom bent u opgeroepen en in welke rol?

Een verhoor door de Koninklijke Marechaussee kan grote gevolgen hebben, niet alleen strafrechtelijk maar soms ook voor uw positie binnen Defensie. Daarom is de eerste vraag niet wat u inhoudelijk moet verklaren, maar waarom u bent uitgenodigd en in welke rol.

• Verdachte: er is een verdenking tegen u. Dan gelden belangrijke verdedigingsrechten.
• Getuige: u wordt gehoord over wat u heeft gezien, gehoord of weet.
• Vrijwillige afspraak of bevel: dat verschil is praktisch en juridisch relevant. Vraag dit expliciet na.

Krijgt u alleen een korte uitnodiging zonder uitleg, vraag dan vooraf om verduidelijking. Doe dat zakelijk en terughoudend. Ga niet alvast inhoudelijk reageren op de zaak.

Wat moet u direct doen na ontvangst van de uitnodiging?

De veiligste aanpak is meestal deze volgorde:

Dat laatste punt is belangrijk. Ook goedbedoeld overleg met collega’s, leidinggevenden of mede-betrokkenen kan later tegen u werken. Houd communicatie beperkt en feitelijk.

Als u als verdachte wordt gehoord: dit zijn uw belangrijkste rechten

Wordt u als verdachte gehoord, dan heeft u rechten die u serieus moet nemen. Volgens de informatie van de Rijksoverheid heeft een verdachte onder meer het recht om vooraf een advocaat te spreken en heeft u recht op bijstand van een advocaat tijdens het verhoor. Ook hoeft u geen verklaring af te leggen over de verdenking als u gebruik wilt maken van uw zwijgrecht.

Concreet betekent dit:

• Recht op consultatie: u mag vooraf juridisch advies krijgen.
• Recht op verhoorbijstand: u heeft recht op bijstand van een advocaat tijdens het verhoor.
• Zwijgrecht: u bent niet verplicht uzelf over de verdenking te belasten.
• Identificatieplicht: u moet zich wel kunnen identificeren. Dat staat los van uw zwijgrecht.

Meer over de bredere strafrechtelijke positie van militairen leest u ook op de pagina van Quest Advocaten over wat er gebeurt als u als militair verdacht wordt van een strafbaar feit.

Wat betekent zwijgen in de praktijk?

Zwijgen betekent niet dat u nergens aan hoeft mee te werken. Het betekent dat u over de inhoud van de verdenking geen verklaring hoeft af te leggen als dat op dat moment niet verstandig is. Vaak is het beter eerst het dossier, de verdenking en de context met een advocaat te bespreken.

Dat is iets anders dan onbeleefd zijn, weigeren te verschijnen of uw identiteit niet opgeven. Juist door rustig, correct en voorbereid te handelen, beschermt u uw positie beter.

Als u als getuige bent uitgenodigd

Ook als getuige is voorzichtigheid verstandig. Een getuigenverhoor kan in sommige situaties raken aan uw eigen positie of later alsnog tot vragen over uw rol leiden. Daarom is het zinvol vooraf scherp te krijgen:

• wat precies het onderwerp van het verhoor is,
• of uw verklaring mogelijk ook over uw eigen handelen gaat,
• of er parallel een intern onderzoek loopt.

Als u twijfelt of u echt alleen getuige bent, laat de uitnodiging dan eerst beoordelen. De kwalificatie op papier zegt niet altijd alles over de praktische risico’s.

Een intern onderzoek binnen Defensie kan daarnaast apart lopen

Een verhoor door de KMar staat niet altijd op zichzelf. Naast een strafrechtelijk traject kan Defensie ook een intern onderzoek of disciplinaire procedure starten. Dat is een aparte route, met eigen regels, eigen vragen en eigen gevolgen voor uw loopbaan, functie of rechtspositie.

Verwar die trajecten dus niet met elkaar. Een verklaring in het ene traject kan invloed hebben op het andere. Juist daarom is het belangrijk om vooraf een strategie te bepalen en documenten goed te bewaren.

Als u daarnaast met maatregelen binnen Defensie te maken krijgt, kan ook deze informatie relevant zijn: uw rechten bij schorsing door Defensie tijdens een intern onderzoek en bezwaar tegen een disciplinaire straf binnen het militair tuchtrecht.

Wat u beter niet doet

In de eerste onrust na een uitnodiging worden vaak fouten gemaakt die later moeilijk te herstellen zijn. Wees daarom terughoudend met het volgende:

• de uitnodiging negeren of te laat reageren,
• spontaan bellen om inhoudelijk uitleg te geven,
• appen of bellen met collega’s om verklaringen af te stemmen,
• zelf documenten herschrijven of achteraf reconstrueren zonder advies,
• aannemen dat een vrijwillig verhoor geen risico oplevert.

Ook een ogenschijnlijk informeel gesprek kan gevolgen hebben. Houd daarom steeds voor ogen dat uw woorden later in een dossier kunnen terugkomen.

Praktische voorbereiding op het verhoor

Een goede voorbereiding hoeft niet te betekenen dat u al inhoudelijk gaat verklaren. Het gaat vooral om rust, overzicht en juridische controle.

• Neem de uitnodiging en een geldig identiteitsbewijs mee.
• Noteer voor uzelf alleen feitelijke aandachtspunten, geen uitvoerige verdediging.
• Bespreek vooraf met een advocaat of u vragen wel of niet beantwoordt.
• Vraag zo nodig om uitstel als u eerst juridisch advies moet inwinnen.
• Controleer na afloop zorgvuldig wat er van uw verklaring wordt vastgelegd.

Algemene informatie van de overheid over rechten van verdachten vindt u ook bij de Rijksoverheid.

Veelgestelde vragen

Mag ik als militair zwijgen tijdens een verhoor door de KMar?

Als u als verdachte wordt gehoord, heeft u het recht om te zwijgen over de verdenking. Dat recht geldt niet als vrijstelling van uw identificatieplicht. Zwijgen is een keuze die u het best vooraf met een advocaat bespreekt.

Moet ik altijd verschijnen als de KMar mij uitnodigt?

Dat hangt af van de aard van de oproep. Vraag daarom of het gaat om een vrijwillige afspraak of om een bevel om te verschijnen. Negeer de uitnodiging in elk geval niet, maar laat de oproep beoordelen als onduidelijk is wat van u wordt verwacht.

Moet ik meteen uitleg geven om te laten zien dat ik niets te verbergen heb?

Nee. Snel willen uitleggen is begrijpelijk, maar niet altijd verstandig. Zonder volledig beeld van de verdenking of het dossier kunt u uzelf onbedoeld vastzetten. Eerst juridisch advies inwinnen is vaak verstandiger.

Kan een verhoor door de KMar ook gevolgen hebben voor mijn loopbaan bij Defensie?

Ja, dat kan. Naast een strafrechtelijk traject kan ook een intern onderzoek, schorsing, disciplinaire maatregel of discussie over uw rechtspositie ontstaan. Daarom is vroeg juridisch overzicht belangrijk.

Hulp bij een passende aanpak

Heeft u als militair een uitnodiging voor een verhoor door de KMar ontvangen, handel dan tijdig en zorgvuldig. De juiste eerste stappen kunnen veel verschil maken voor uw strafrechtelijke positie en voor eventuele gevolgen binnen Defensie. Op Quest Advocaten vindt u meer informatie over juridische bijstand in zaken rond militair strafrecht en rechtspositie.